Pasgeborene slaapt niet: zo kom je de eerste maanden door

Pasgeboren baby's zijn zo lief! Als dat slapen er nou niet was...

Misschien gaat het jou net zoals zoveel andere kersverse moeders (en zoals mij aan het begin van mijn moederleven): ineens staat je hele leven op zijn kop.

(Je weet waarschijnlijk precies waar ik het over heb.)

Ergens had je al die mooie plaatjes in je hoofd van kleine baby's die knus en tevreden in hun bedje liggen en diep slapen.

Maar nu, na een paar weken, merk je: dat lijkt nou net niet hun sterkste kant te zijn. Zeker niet in de vroege ochtenduren.

Hieronder lees je van alles over die eerste prille maanden met je baby:

• Je pasgeborene slaapt niet. Hoe komt dat?
• Welke verwachtingen zijn realistisch, en welke niet?
• Hoe ziet een dag met een pasgeborene eruit?
• Huilfases: waarom zijn ze er en wat kun je doen?
• Wanneer hebben pasgeborenen groeispurten?
• Een uitgebreid overzicht van slaapbehoefte en slaapgedrag

Pasgeborene slaapt niet: hoe komt dat?

Heb je het gevoel dat je pasgeborene slecht slaapt?

Hoe komt dat eigenlijk?

Je hebt vast al gemerkt dat jouw slaapbehoefte totaal niet overeenkomt met die van je kindje.

En dat terwijl een pasgeborene tot wel 18 uur per dag slaapt! Het punt is alleen dat hij die uren op een nogal onvoorspelbare manier over dag en nacht verdeelt, en er tussendoor luidkeels om jou vraagt.

Het lijfje van een pasgeborene vraagt om korte slaapjes en veel voedingen. Vlak na de geboorte is zijn maagje nog maar zo groot als een hazelnoot.

Dat was nog geen probleem toen je kleine schat nog in het vruchtwater dreef. Hij hoefde alleen zijn mondje open te doen en de warme voeding stroomde vanzelf naar binnen.

Stel het je eens voor: het leven in jouw buik was een luilekkerland. En nu is je nieuwe wereldburger er ineens. Honger en dorst moeten voortaan buiten jouw buik gestild worden. En dat met zo'n piepklein maagje!

Slapen en drinken

Ook al is dat maagje rond dag veertien alweer gegroeid tot ongeveer het formaat van een kippenei, het blijft zo: je kleintje heeft echt regelmatig voeding nodig om zijn motortje draaiende te houden. Binnen een paar maanden groeit hij namelijk door meerdere kledingmaten heen.

Een wereldprestatie, toch?

Slapen en drinken zijn duidelijk de twee grootste onderdelen in het leven van je pasgeborene (week 0 tot 12). En ze hangen nauw met elkaar samen. Met wat wakkere momentjes ertussen volgt zijn slaap absoluut geen vast plan of dagindeling.

Zie de slaap van je pasgeborene liever als een spiraal: het gaat op en neer, in een voortdurende afwisseling van wakker zijn, drinken en dromenland, in willekeurige volgorde.

Vooral in de eerste maand zijn pasgeborenen vaak nauwelijks wakker te krijgen. En hebben ze hun oogjes eenmaal open, dan willen ze meteen drinken. Daarna glijden ze alweer voor 30 minuten tot 3 à 4 uur weg in dromenland.

Zoals gezegd: een pasgeborene kan geen structuur volgen.

Je merkt het dus al: verwacht niet te veel van een geregeld dagritme.

Wat is een "normaal" dagritme met een pasgeborene?

Het is normaal als je pasgeborene de eerste drie weken zo slaperig is dat hij eigenlijk alleen wakker wordt om te drinken. Misschien moet je hem er zelfs voor wekken.

Maar geen zorgen: vanaf week 3 of 4 worden ze duidelijk wakkerder en alerter. Toch zal je baby zijn slaapbehoefte over heel veel kleine dutjes verspreiden, verdeeld over de hele dag. Die dutjes zijn heel wisselend van lengte, van 30 minuten tot 3 à 4 uur. Daartussendoor wordt er stevig gedronken. En dan gaat het sluimeren weer verder.

Pasgeborenen volgen geen typisch dag-en-nachtritme, hoe graag wij dat ook zouden willen.

Bij sommige pasgeborenen gaat het zelfs zo ver dat ze dag en nacht omdraaien. Ze leggen hun langere wakkere fases dan in de nacht en sluimeren overdag rustig door. Ook daarvoor bestaan zachte oplossingen, al kan het wennen even duren. Let er dan vooral op dat je baby overdag niet langer dan 2 uur achter elkaar slaapt.

Jengel- en huilfases

Heeft je baby (en jij!) de eerste weken doorstaan, dan wordt hij wakkerder, en helaas gaan veel baby's dan ook meer huilen. In totaal een tot twee uur huilen per dag is niet ongewoon. Sommige baby's verdelen die huilbuien over de dag, andere bewaren ze voor de late middag of de avond.

(Een flinke uitdaging voor ouders én kinderen...)

De redenen lopen sterk uiteen.

De klassiekers: overprikkeling, honger, darmkrampjes, een volle luier, oververmoeidheid, buikpijn. Of helemaal geen aanwijsbare reden.

Heel veel pasgeborenen hebben tegen de avond een langere jengelfase. Ook dat is helaas normaal (en ik kan erover meepraten). Meestal wordt het rond week 9 beter.

De zogenoemde darmkrampjes verdwijnen hopelijk rond de grens van 3 tot 4 maanden.

Zo'n huilfase kan echt heftig zijn. Als ouders voelen we ons ongelooflijk radeloos, moe, teleurgesteld en machteloos. Want vaak helpen alle tips en trucs gewoon niet. (En een buikmassage of anti-krampdruppels ook niet.)

Maar één ding mogen we als ouders niet vergeten:

Huilen is de enige manier waarop je baby kan communiceren. En: je baby huilt niet omdat jullie "slechte" ouders zijn. Ook niet door jullie onzekerheid. Voor een baby is de omschakeling van mamabuik naar de echte wereld gigantisch groot, en dat moet hij eerst verwerken.

Het ligt niet aan jou

Breek je je hoofd over de vraag waar het aan ligt en of jij er "schuld" aan hebt? Probeer dan te ontspannen en afstand te nemen van die zelfverwijten. Ze helpen jullie geen stap verder. Huilbaby's en huilfases komen in de "beste" gezinnen voor. Recent onderzoek laat zien dat ook zoogdierbabytjes zulke fases doormaken. Hoe zwaar het ook is, en bij alle goede en slechte adviezen die je krijgt: het beste is echt om jezelf niet gek te laten maken (nadat alles medisch is uitgesloten, natuurlijk).

Wordt het je te veel, zoek dan echt iemand die je even ontlast. Mijn man en ik hebben elkaar in zulke situaties afgewisseld, zodat er altijd één van ons kon bijkomen en weer kon opladen.

Het allerbelangrijkste in zulke fases is altijd: schud je kind nooit, echt nooit. Dat is het enige wat werkelijk blijvende, verschrikkelijke schade kan aanrichten. Het huilen is over een paar weken voorbij.

Wist je dat er op de lange termijn in de regel geen enkel verschil te vinden is tussen huilbaby's en andere baby's? Dus: houd vol! Vraag hulp en zorg zo goed als je kunt ook voor jezelf.

Twee van mijn baby's hebben heel veel gehuild. Alleen wie dat zelf heeft meegemaakt, weet hoe heftig de overbelasting, de frustratie en dat onwerkelijke gevoel van machteloosheid en woede kunnen zijn. Op de Engelstalige website purplecrying.info vond ik daarover veel bruikbare informatie.

Extra uitdaging: groeispurten

Alsof dat allemaal nog niet genoeg is, heeft je kleintje ook nog eens een hoop extra uitdagingen te klaren.

Juist de pasgeborenenperiode zit vol groeispurten. Dat betekent een extra portie onrust en vooral een ware drinkmarathon (zeker bij borstvoedingsbaby's).

De eerste groeispurt staat al 7 tot 10 dagen na de geboorte op het programma. Even op adem komen, en dan volgen alweer de spurten in week 2 tot 3 en week 4 tot 6. Bijna aan één stuk door, toch? En rond de derde maand staat de volgende alweer gepland...

Voor de ontwikkeling van je kindje is het heel belangrijk dat je meegaat in zijn behoefte aan voeding. Je doet het dus goed als je hem precies dat geeft: drinken, drinken en nog eens drinken.

Overzicht: slaapbehoefte en slaapgedrag in de eerste maanden

Slaapt een pasgeborene slecht, dan is het zeker de moeite waard om je te verdiepen in de slaapbehoefte van een pasgeborene.

Natuurlijk heeft elk kind zijn eigen eigenschappen en ideeën als het om slaap gaat. Maar alle slaapexperts zijn het erover eens dat de uitspraak die ouders zo vaak doen, "maar mijn baby heeft veel minder slaap nodig", bijna nooit klopt.

Om ervoor te zorgen dat een kind evenwichtig en gezond opgroeit (en dat geldt ook voor de jaren daarna), kun je beter hier en daar aan wat knopjes draaien en manieren zoeken om hem méér slaap te gunnen.

En dat heeft ook grote gevolgen voor de nachten.

Een voorbeeld?

Baby's worden overdag vaak te lang wakker gehouden en zijn daardoor voortdurend oververmoeid. En dat werkt negatief door in de nachtslaap. Oververmoeidheid is een van de grootste vijanden van goede slaap.

De oplossing? Kijk goed naar je kind, zodat je zijn vermoeidheidssignalen opmerkt en er snel op kunt reageren. Een uitgeruste baby slaapt 's nachts veel beter en rustiger, en meestal ook langer.

Verdiep je dus in hoe lang je baby blij en tevreden wakker kan blijven, kijk goed naar hem en zorg voor goede en regelmatige dutjes.

Hier volgt ter oriëntatie een overzicht van het slaapgedrag van je baby in de eerste maanden

(Wat slaap betreft spreken we van een "pasgeborene" tot ongeveer de vierde of vijfde maand.)

Pasgeborenen tot 3 maanden

• Na de geboorte tot 18 uur slaap. Aan het eind van de eerste maand rond de 16 uur (verdeeld over 8 tot 10 uur 's nachts en 5 tot 7 uur overdag, met veel onderbrekingen en korte wakkere momentjes).
• Tweede maand: ongeveer 14 tot 16 uur (8,5 tot 10 uur 's nachts, 6 tot 7 uur overdag).
• Derde maand: ongeveer 14 tot 15 uur (gemiddeld 10 tot 11 uur 's nachts, 4 tot 5 uur overdag).
• De nachtslaap zou langzaam beter moeten worden. Met een beetje geluk ontwikkelt je baby rond 6 tot 8 weken slaapfases van 4 tot 5 uur.
• De slaap overdag is op deze leeftijd nog volledig ongestructureerd. Probeer alsjeblieft geen vast schema of vaste tijden voor de dutjes af te dwingen. Geniet liever van de flexibiliteit en van het feit dat je pasgeborene nog vrijwel overal in slaap kan vallen. En let er vooral op dat hij niet oververmoeid raakt.
• Rond een maand of 3 ontwikkelt je baby misschien wat meer regelmaat en kan hij 's nachts een paar uur achter elkaar slapen (andere baby's hebben daar aanzienlijk langer voor nodig; geen paniek als dat bij jouw kindje zo is). De wakkere periodes overdag worden langzaam langer en de slaapbehoefte verschuift meer naar de nacht.
• Voor een baby van 3 maanden is het vaak typisch om één langer dutje te doen en verder een hoop mini-dutjes over de dag te verspreiden. (Een duidelijk herkenbaar dagritme mag je meestal pas rond 5 tot 6 maanden verwachten, wanneer je baby stevig op 3 dutjes is uitgekomen.)

De vierde en vijfde maand

• Ongeveer 14 tot 15 uur slaap (11 tot 12 uur 's nachts, 3 tot 4 uur overdag).
• Aantal dutjes: ongeveer 3 tot 5 (wisselend).
• Vanaf een maand of 4, soms pas rond 6 of 7 maanden, vinden de meeste baby's een zeker ritme met een gelijkblijvend aantal dutjes. (Nu kun je je kleintje helpen om zijn dutjes qua tijd te ordenen en, als je dat wilt, te verlengen.)
• Slaapt je baby nog niet door (en ja hoor, zulke baby's schijnen echt te bestaan), dan wordt hij 's nachts nog 1 tot 3 keer wakker. Veel baby's melden zich tot een maand of 9 nog 1 à 2 keer per nacht voor een voeding. Is het veel vaker, dan heb je waarschijnlijk te maken met iets rond de slaapgewoonten. Hier lees je daar meer over en hoe je het doorslapen kunt bevorderen.
• Rond de grens van 4 maanden maakt je baby een enorme omschakeling in zijn slaapgedrag door. Die hoort bij zijn ontwikkeling en heeft te maken met de verandering van zijn slaapfases richting die van een volwassene (we spreken van een slaapregressie). Dat kan zelfs de beste slaper compleet omvergooien en tot vaker wakker worden leiden. Deze slaapregressie kan behoorlijk heftig zijn en treft bijna alle baby's, de één sterker dan de ander. In het gunstigste geval heeft je baby na 3 tot 6 weken zijn ontwikkelings- en groeisprong verwerkt, en daarmee ook de slaapproblemen. Is dat niet zo, dan is het goed om na te denken over hoe je ermee omgaat. Hier vind je meer informatie en overlevingstips speciaal voor de 4-maanden-slaapregressie.
• De dagen zijn met vier maanden meestal nog behoorlijk wisselend. Baby's kunnen zich vaak nog niet aan een vast dagelijks schema houden. Hun brein rijpt en draait op volle toeren, en het lukt ze niet om lang genoeg wakker te blijven om het tot het volgende geplande dutje vol te houden.
• Dutjes zijn dus nog steeds kort, frequent en wisselend, gemiddeld zo'n 4 per dag. Met vijf maanden komen we uit op 3 tot 4 dutjes. De meeste baby's hebben het rond 6 tot 7 maanden voor elkaar om hun dutjes blijvend terug te brengen naar drie. Dan begint de periode waarin een vaste routine en, als je dat wilt, wat oefenen met slapen zinvol kunnen zijn.

Zo, nu heb je een hoop informatie in handen. Ik hoop dat het je vanaf het begin lukt om zachtjes de juiste koers te varen, zodat inslapen en doorslapen bij jullie thuis geen langdurig probleem worden.

Hoe gaat het bij jou met je pasgeborene?

Heb je vragen of opmerkingen? Ik lees graag je reactie hieronder.

Droomzachte nachten en alle liefs, Sarah van Het Slapertjesparadijs